Երկու հարաբերությունների հավասարությունը կոչվում է համեմատություն։
Թվերի փոխարեն օգտագործելով տառերը՝ համեմատությունները կարելի է գրի առնել հետևյալ կերպ. a : b = c : d կամ a/b=c/d
a, b, c, d թվերը կոչվում են համեմատության անդամներ։
Նրանցից a-ն և d-ն կոչվում են համեմատության եզրային անդամներ, իսկ b-ն և c-ն՝ միջին անդամներ։
Հաշվի առնելով կոտորակների հավասարության պայմանը` կարող ենք ստանալ համեմատությունների հիմնական հատկությունը. Համեմատության եզրային անդամների արտադրյալը հավասար է նրա միջին անդամների արտադրյալին. a · d = b · c:
Առաջադրանքներ
1․ Գրի՛ առեք համեմատությունը.
ա) 6-ը հարաբերում է 5-ին այնպես, ինչպես 2-ը հարաբերում է 5/3 —ին,
6/5 = 6/5
բ) 1-ը հարաբերում է 100-ին այնպես, ինչպես 10-ը հարաբերում է 1000-ին,
1/100 = 10/1000
գ) 63-ը հարաբերում է 49-ին այնպես, ինչպես 45-ը հարաբերում է 35-ին,
9/7 = 9/7
դ) 2/7-ը հարաբերում է 5-ին այնպես, ինչպես 4-ը հարաբերում է 70-ին:
2/35 = 2/35
2․Գտե՛ք իրար հավասար հարաբերությունները և նրանցից համեմատությո՛ւն կազմեք
ա) 15 : 35, 9 : 60, 3 : 7,
բ) 34 : 3, 306 : 27, 262 : 24,
15/35 = 3/7
306/27 = 34/3
9/60 = 262/24
3․Համոզվե՛ք, որ այս համեմատությունների համար ճիշտ է հիմնական հատկությունը.
ա) 3 ։ 4 = 15 ։ 20, 60 = 60
բ) 102 ։ 51 = 34 ։ 17, 1734 = 1734
գ) 9/100:3=18:600 = 1800 = 1800
4.Ստուգե՛ք, թե տրված արտահայտություններից որոնք են համեմատություններ, որոնք՝ ոչ
3/4=15/20 համեմատություն
3/2=7/10 ոչ
1/5=2/10 համեմատություն
5/6=300/360 համեմատություն
5.Ծառուղու երկու կողմերում տնկեցին 25-ական սոսի, իսկ նրանցից յուրաքանչյուր երկուսի միջև` հասմիկի 2 թուփ: Հասմիկի քանի՞ թուփ տնկեցին:
25 x 2 – 2 = 48
48 x 2 = 96
Պատ․ 96 հասմիկի թուփ։
6.Ինքնաշխատ հաստոցներից մեկը 720 մանրակ է պատրաստում 6 ժամում, իսկ մյուսը` 12 ժամում: Քանի՞ ժամում հաստոցներն այդ նույն քանակով մանրակներ կպատրաստեն` աշխատելով միաժամանակ:
720 : 6 = 120
720 : 12 = 60
120 + 60 = 180
720 : 180 = 4
Պատ․ 4 ժամում։
7.Խնձորները չորանալիս կորցնում են իրենց զանգվածի 23/25-ը։ Որքա՞ն խնձորաչիր կստացվի 1200 կգ թարմ խնձորից։
1 — 23/25 = 2/25
1200 x 2 : 25 = 96
Պատ․ 96 խնձորաչիր։
8.Սեղանին դրված է ընկույզով լի հինգ փաթեթ։ Փաթեթներում կա ընդամենը 100 ընկույզ։ Առաջին և երկրորդ փաթեթներում կա 52 ընկույզ, երկրորդում և երրորդում՝ 43, երրորդում և չորրորդում՝ 34, չորրորդում և հինգերորդում՝ 30։ Քանի՞ ընկույզ կա փաթեթներից ամեն մեկում։
52 – 43 = 9
43 + 30 = 73
100 – 73 = 27
52 – 27 = 25
43 – 25 = 18
34 – 18 = 16
30 – 16 = 14
Պատ․ առաջին փաթեթում 27 ընկույզ, երկրորդ փաթեթում 25 ընկույզ, երրորդ փաթեթում 18 ընկույզ, չորրորդ փաթեթում 16 ընկույզ, հինգերորդ փաթեթում 14 ընկույզ։